شاید که چو وابینی خیر تو در این باشد

غزل شمارهٔ ۱۶۱

 

حافظ » غزلیات

                            کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد

                                                                                                یک نکته از این معنی گفتیم و همین باشد

                            از لعل تو گر یابم انگشتری زنهار

                                                                                                صد ملک سلیمانم در زیر نگین باشد

                            غمناک نباید بود از طعن حسود ای دل

                                                                                               شاید که چو وابینی خیر تو در این باشد

                             هر کو نکند فهمی زین کلک خیال انگیز

                                                                                               نقشش به حرام ار خود صورتگر چین باشد

                             جام می و خون دل هر یک به کسی دادند

                                                                                               در دایره قسمت اوضاع چنین باشد

                            در کار گلاب و گل حکم ازلی این بود

                                                                                               کاین شاهد بازاری وان پرده نشین باشد

                            آن نیست که حافظ را رندی بشد از خاطر

                                                                                                کاین سابقه پیشین تا روز پسین باشد

 

شرف و قیمت و قدر تو بفضل و هنرست

 

فرخی سیستانی » دیوان اشعار » قصاید

                              شرف و قیمت و قدر تو بفضل و هنرست

                                     نه بدیدار و بدینار و بسود وبزیان

                              هر بزرگی که بفضل و بهنر گشت بزرگ

                                         نشود خرد ببد گفتن بهمان و فلان

                              گر چه بسیار بماند بنیام اندر تیغ

                                     نشود کند و نگردد هنر تیغ نهان

                               ور چه از چشم نهان گردد ماه اندر میخ

                                         نشود تیره و افروخته باشد بمیان

                              شیر هم شیر بود گرچه به زنجیر بود

                                       نبرد بند و قلاده شرف شیر ژیان

                              باز هم باز بود، ورچه که او بسته بود

                                                                          شرف بازی از باز فکندن نتوان

غزل شمارهٔ ۳۰۱

 

حافظ » غزلیات

 

     ای دل ریش مرا با لب تو حق نمک

                                                                                               حق نگه دار که من می‌روم الله معک

    تویی آن گوهر پاکیزه که در عالم قدس

                                                                                               ذکر خیر تو بود حاصل تسبیح ملک

    در خلوص منت ار هست شکی تجربه کن

                                                                                               کس عیار زر خالص نشناسد چو محک

    گفته بودی که شوم مست و دو بوست بدهم

                                                                                                وعده از حد بشد و ما نه دو دیدیم و نه یک

    بگشا پسته خندان و شکرریزی کن

                                                                                                خلق را از دهن خویش مینداز به شک

    چرخ برهم زنم ار غیر مرادم گردد

                                                                                                من نه آنم که زبونی کشم از چرخ فلک

    چون بر حافظ خویشش نگذاری باری

                                                                                                ای رقیب از بر او یک دو قدم دورترک

ظالمی را خفته دیدم نیم روز

   حکایت شمارهٔ ۱۲

سعدی » گلستان » باب اول در سیرت پادشاهان

یکی از ملوک بی انصاف پارسایی را پرسید از عبادت‌ها کدام فاضل تر است گفت تو را خواب نیم روز تا در آن یک نفس خلق را نیازاری.

                     ظالمی را خفته دیدم نیم روز

                                                             گفتم این فتنه است خوابش برده به                                                 وآنکه خوابش بهتر از بیداری است     

                                                             آن چنان بد زندگانی مرده به

تو باخدای خود انداز کار و دل خوش دار

غزل شمارهٔ ۱۸۷

حافظ » غزلیات

                دلا بسوز که سوز تو کارها بکند

                                                     نیاز نیم شبی دفع صد بلا بکند

                عتاب یار پری چهره عاشقانه بکش

                                                           که یک کرشمه تلافی صد جفا بکند

                ز ملک تا ملکوتش حجاب بردارند

                                                             هر آن که خدمت جام جهان نما بکند

                طبیب عشق مسیحادم است و مشفق لیک

                                                       چو درد در تو نبیند که را دوا بکند

                تو با خدای خود انداز کار و دل خوش دار

                                                          که رحم اگر نکند مدعی خدا بکند

                ز بخت خفته ملولم بود که بیداری

                                                   به وقت فاتحه صبح یک دعا بکند

                بسوخت حافظ و بویی به زلف یار نبرد

                                                                                        مگر دلالت این دولتش صبا بکند

مراد اهل طریقت لباس ظاهر نیست

غزل ۳۴

 

سعدی » مواعظ » غزلیات

 

              گناه کردن پنهان به از عبادت فاش

                                         اگر خدای پرستی هواپرست مباش

             به عین عجب و تکبر نگه به خلق مکن

                                         که دوستان خدا ممکن‌اند در او باش

             برین زمین که تو بینی ملوک طبعانند

                                              که ملک روی زمین پیششان نیرزد لاش

            به چشم کوته اغیار درنمی‌آیند

                                         مثال چشمهٔ خورشید و دیدهٔ خفاش

            کرم کنند و نبینند بر کسی منت

                                         قفا خورند و نجویند با کسی پر خاش

            ز دیگدان لئیمان چو دود بگریزند

                                           نه دست کفچه کنند از برای کاسهٔ آش

            دل از محبت دنیا و آخرت خالی

                                             که ذکر دوست توان کرد یا حساب قماش

            به نیکمردی در حضرت خدای، قبول

                                    میان خلق به رندی و لاابالی فاش

            قدم زنند بزرگان دین و دم نزنند

                                           که از میان تهی بانگ می‌کند خشخاش

            کمال نفس خردمند نیکبخت آن است

                                    که سر گران نکند بر قلندران قلاش

            مقام صالح و فاجر هنوز پیدا نیست

                                                نظر به حسن معادست نه به حسن معاش

            اگر ز مغز حقیقت به پوست خرسندی

                                       تو نیز جامهٔ ازرق بپوش و سر بتراش

            مراد اهل طریقت لباس ظاهر نیست

                                             کمر به خدمت سلطان ببند و صوفی باش

            وز آنچه فیض خداوند بر تو می‌پاشد

                                 تو نیز در قدم بندگان او می‌پاش

            چو دور دور تو باشد مراد خلق بده

                                               چو دست دست تو باشد درون کس مخراش

            نه صورتیست مزخرف عبادت سعدی

                                  چنانکه بر در گرمابه می‌کند نقاش

           که برقعیست مرصع به لعل و مروارید

                                فرو گذاشته بر روی شاهد جماش

 

بود آیا که در میکده‌ها بگشایند

غزل شمارهٔ ۲۰۲

 

حافظ » غزلیات

 

                           بود آیا که در میکده‌ها بگشایند

                                                                         گره از کار فروبسته ما بگشایند

                           اگر از بهر دل زاهد خودبین بستند

                                                                         دل قوی دار که از بهر خدا بگشایند

                           به صفای دل رندان صبوحی زدگان

                                                                         بس در بسته به مفتاح دعا بگشایند

                           نامه تعزیت دختر رز بنویسید              

                                                                         تا حریفان همه خون از مژه‌ها بگشایند

                           گیسوی چنگ ببرید به مرگ می ناب

                                                                         تا همه مغبچگان زلف دوتا بگشایند

                           در میخانه ببستند خدایا مپسند

                                                                         که در خانه تزویر و ریا بگشایند

                           حافظ این خرقه که داری تو ببینی فردا

                                                                         که چه زنار ز زیرش به دغا بگشایند

 

دی بنواخت یار من بنده غم رسیده را

                                             غزل شمارهٔ ۴۶

 

                                                                        

                                                                مولوی » دیوان شمس » غزلیات

 

                     دی بنواخت یار من بنده غم رسیده را

                                                                       داد ز خویش چاشنی جان ستم چشیده را                                               گفت که ای نزار من خسته و ترسگار من

                                                                        من نفروشم از کرم بنده خود خریده را

                   داشت مرا چو جان خود رفت ز من گمان بد

                                                                       بر کتفم نهاد او خلعت نورسیده را

                   عاجز و بی‌کسم مبین اشک چو اطلسم مبین

                                                                       در تن من کشیده بین اطلس زرکشیده را

                  هر که بود در این طلب بس عجبست و بوالعجب

                                                                      صد طربست در طرب جان ز خود رهیده را

                  وعده دهد به یار خود گل دهد از کنار خود

                                                                      پر کند از خمار خود دیده خون چکیده را

                 کحل نظر در او نهد دست کرم بر او زند

                                                                      سینه بسوزد از حسد این فلک خمیده را

                جام می الست خود خویش دهد به سمت خود

                                                                     طبل زند به دست خود باز دل پریده را

                بهر خدای را خمش خوی سکوت را مکش

                                                                    چون که عصیده می‌رسد کوته کن قصیده را

 

دست به جان نمی رسد تا به تو برفشانمش

                                          غزل ۳۲۶

 

                                                            

                                                    سعدی » دیوان اشعار » غزلیات

 

          دست به جان نمی‌رسد تا به تو برفشانمش

                                                                    بر که توان نهاد دل تا ز تو واستانمش

          قوت شرح عشق تو نیست زبان خامه را

                                                                    گرد در امید تو چند به سر دوانمش

          ایمنی از خروش من گر به جهان دراوفتد

                                                                    فارغی از فغان من گر به فلک رسانمش

          آه دریغ و آب چشم ار چه موافق منند

                                                                    آتش عشق آن چنان نیست که وانشانمش

          هر که بپرسد ای فلان حال دلت چگونه شد

                                                                    خون شد و دم به دم همی از مژه می‌چکانمش

          عمر منست زلف تو بو که دراز بینمش

                                                                    جان منست لعل تو بو که به لب رسانمش

          لذت وقت‌های خوش قدر نداشت پیش من

                                                                    گر پس از این دمی چنان یابم قدر دانمش

          نیست زمام کام دل در کف اختیار من

                                                                    گر نه اجل فرارسد زین همه وارهانمش

          عشق تو گفته بود هان سعدی و آرزوی من

                                                                    بس نکند ز عاشقی تا ز جهان جهانمش

          پنجه قصد دشمنان می‌نرسد به خون من

                                                                    وین که به لطف می‌کشد منع نمی‌توانمش

 

دلم جز مهر مه رویان طریقی بر نمی گیرد

غزل شمارهٔ ۱۴۹

 

حافظ » غزلیات

 

دلم جز مهر مه رویان طریقی بر نمی‌گیرد

ز هر در می‌دهم پندش ولیکن در نمی‌گیرد

خدا را ای نصیحتگو حدیث ساغر و می گو

که نقشی در خیال ما از این خوشتر نمی‌گیرد

بیا ای ساقی گلرخ بیاور باده رنگین

که فکری در درون ما از این بهتر نمی‌گیرد

صراحی می‌کشم پنهان و مردم دفتر انگارند

عجب گر آتش این زرق در دفتر نمی‌گیرد

من این دلق مرقع را بخواهم سوختن روزی

که پیر می فروشانش به جامی بر نمی‌گیرد

از آن رو هست یاران را صفاها با می لعلش

که غیر از راستی نقشی در آن جوهر نمی‌گیرد

سر و چشمی چنین دلکش تو گویی چشم از او بردوز

برو کاین وعظ بی‌معنی مرا در سر نمی‌گیرد

نصیحتگوی رندان را که با حکم قضا جنگ است

دلش بس تنگ می‌بینم مگر ساغر نمی‌گیرد

میان گریه می‌خندم که چون شمع اندر این مجلس

زبان آتشینم هست لیکن در نمی‌گیرد

چه خوش صید دلم کردی بنازم چشم مستت را

که کس مرغان وحشی را از این خوشتر نمی‌گیرد

سخن در احتیاج ما و استغنای معشوق است

چه سود افسونگری ای دل که در دلبر نمی‌گیرد

من آن آیینه را روزی به دست آرم سکندروار

اگر می‌گیرد این آتش زمانی ور نمی‌گیرد

خدا را رحمی ای منعم که درویش سر کویت

دری دیگر نمی‌داند رهی دیگر نمی‌گیرد

بدین شعر تر شیرین ز شاهنشه عجب دارم

که سر تا پای حافظ را چرا در زر نمی‌گیرد

 

 

دل ز تنهایی به درد آمد،خدا را همدمی

                                       غزل شمارهٔ ۴۷۰  

 

                                                                               

                                                                                    حافظ » غزلیات

 

                          سینه مالامال درد است ای دریغا مرهمی

                                                                               دل ز تنهایی به درد آمد خدا را همدمی

                          چشم آسایش که دارد از سپهر تیزرو

                                                                              ساقیا جامی به من ده تا بیاسایم دمی

                          زیرکی را گفتم این احوال بین خندید و گفت

                                                                              صعب روزی بوالعجب کاری پریشان عالمی

                          سوختم در چاه صبر از بهر آن شمع چگل

                                                                              شاه ترکان فارغ است از حال ما کو رستمی

                          در طریق عشقبازی امن و آسایش بلاست

                                                                             ریش باد آن دل که با درد تو خواهد مرهمی

                          اهل کام و ناز را در کوی رندی راه نیست

                                                                            ره روی باید جهان سوزی نه خامی بی‌غمی

                         آدمی در عالم خاکی نمی‌آید به دست

                                                                           عالمی دیگر بباید ساخت و از نو آدمی

                         خیز تا خاطر بدان ترک سمرقندی دهیم

                                                                            کز نسیمش بوی جوی مولیان آید همی

                         گریه حافظ چه سنجد پیش استغنای عشق

                                                                            کاندر این طوفان نماید هفت دریا شبنمی

 

همچنان داغ جدایی جگرم میسوزد...!

                             غزل شمارهٔ ۲۹۵

 

                                                     

                                            عراقی » دیوان اشعار » غزلیات

 

           ز دو دیده خون فشانم، ز غمت شب جدایی

                                                            چه کنم؟ که هست اینها گل باغ آشنایی

          همه شب نهاده‌ام سر، چو سگان، بر آستانت

                                                            که رقیب در نیاید به بهانهٔ گدایی

          مژه‌ها و چشم یارم به نظر چنان نماید

                                                            که میان سنبلستان چرد آهوی ختایی

          در گلستان چشمم ز چه رو همیشه باز است؟

                                                            به امید آنکه شاید تو به چشم من درآیی

          ز فراق چون ننالم من دل شکسته چون نی

                                                            که بسوخت بند بندم ز حرارت جدایی

         سر برگ و گل ندارم، به چه رو روم به گلشن؟

                                                            که شنیده‌ام ز گلها همه بوی بی‌وفایی

        به کدام مذهب است این؟ به کدام ملت است این؟

                                                           که کشند عاشقی را، که تو عاشقم چرایی؟

        به طواف کعبه رفتم به حرم رهم ندادند

                                                           که برون در چه کردی؟ که درون خانه آیی؟

        به قمار خانه رفتم، همه پاکباز دیدم

                                                          چو به صومعه رسیدم همه زاهد ریایی

        در دیر می‌زدم من، که نوا ز در در آمد

                                                          که : درآ، درآ، عراقی، که تو هم از آن مایی

 

ندانم از چه سبب رنگ آشنایی نیست

                                         غزل شمارهٔ ۴

 

                                                                      

                                                                        حافظ » غزلیات

 

                صبا به لطف بگو آن غزال رعنا را

                                                                     که سر به کوه و بیابان تو داده‌ای ما را

               شکرفروش که عمرش دراز باد چرا

                                                                     تفقدی نکند طوطی شکرخا را

               غرور حسنت اجازت مگر نداد ای گل

                                                                    که پرسشی نکنی عندلیب شیدا را

              به خلق و لطف توان کرد صید اهل نظر

                                                                   به بند و دام نگیرند مرغ دانا را

             ندانم از چه سبب رنگ آشنایی نیست

                                                                  سهی قدان سیه چشم ماه سیما را

            چو با حبیب نشینی و باده پیمایی

                                                                 به یاد دار محبان بادپیما را

           جز این قدر نتوان گفت در جمال تو عیب

                                                                که وضع مهر و وفا نیست روی زیبا را

           در آسمان نه عجب گر به گفته حافظ

                                                               سرود زهره به رقص آورد مسیحا را

 

ای صبا نکهتی از خاک ره یار بیار

                                       غزل شمارهٔ ۲۴۹

 

                                                           

                                                             حافظ » غزلیات

 

                  ای صبا نکهتی از خاک ره یار بیار

                                                                               ببر اندوه دل و مژده دیدار بیار

                 نکته‌ای روح فزا از دهن یار بگو

                                                                              نامه‌ای خوش خبر از عالم اسرار بیار

                 تا معطر کنم از لطف نسیم تو مشام

                                                                              شمه‌ای از نفحات نفس یار بیار

                به وفای تو که خاک ره آن یار عزیز

                                                                              بی غباری که پدید آید از اغیار بیار

               گردی از رهگذر دوست به کوری رقیب

                                                                             بهر آسایش این دیده خونبار بیار

              خامی و ساده دلی شیوه جانبازان نیست

                                                                            خبری از بر آن دلبر عیار بیار

             شکر آن را که تو در عشرتی ای مرغ چمن

                                                                            به اسیران قفس مژده گلزار بیار

             کام جان تلخ شد از صبر که کردم بی دوست

                                                                           عشوه‌ای زان لب شیرین شکربار بیار

            روزگاریست که دل چهره مقصود ندید

                                                                           ساقیا آن قدح آینه کردار بیار

           دلق حافظ به چه ارزد به می‌اش رنگین کن

                                                                          وان گهش مست و خراب از سر بازار بیار

 

در باب ختم کنکور!

                                                                            

                                   غزل شمارهٔ ۱۶۶

 

                                                      

                                                       حافظ » غزلیات

 

               روز هجران و شب فرقت یار آخر شد

                                                                     زدم این فال و گذشت اختر و کار آخر شد

              آن همه ناز و تنعم که خزان می‌فرمود

                                                                    عاقبت در قدم باد بهار آخر شد

             شکر ایزد که به اقبال کله گوشه گل

                                                                   نخوت باد دی و شوکت خار آخر شد

             صبح امید که شد معتکف پرده غیب

                                                                   گو برون آی که کار شب تار آخر شد

             آن پریشانی شب‌های دراز و غم دل

                                                                  همه در سایه گیسوی نگار آخر شد

             باورم نیست ز بدعهدی ایام هنوز

                                                                  قصه غصه که در دولت یار آخر شد

             ساقیا لطف نمودی قدحت پرمی باد

                                                                  که به تدبیر تو تشویش خمار آخر شد

             در شمار ار چه نیاورد کسی حافظ را

                                                                 شکر کان محنت بی‌حد و شمار آخر شد

 

گرم بازآمدی محبوب سیم اندام سنگین دل...

غزل ۳۴۵

 

سعدی » دیوان اشعار » غزلیات

 

گرم بازآمدی محبوب سیم اندام سنگین دل

گل از خارم برآوردی و خار از پا و پا از گل

ایا باد سحرگاهی گر این شب روز می‌خواهی

از آن خورشید خرگاهی برافکن دامن محمل

گر او سرپنجه بگشاید که عاشق می‌کشم شاید

هزارش صید پیشآید بخون خویش مستعجل

گروهی همنشین من خلاف عقل و دین من

بگیرند آستین من که دست از دامنش بگسل

ملامتگوی عاشق را چه گوید مردم دانا

که حال غرقه در دریا نداند خفته بر ساحل

به خونم گر بیالاید دو دست نازنین شاید

نه قتلم خوش همی‌آید که دست و پنجه قاتل

اگر عاقل بود داند که مجنون صبر نتواند

شتر جایی بخواباند که لیلی را بود منزل

ز عقل اندیشه‌ها زاید که مردم را بفرساید

گرت آسودگی باید برو عاشق شو ای عاقل

مرا تا پای می‌پوید طریق وصل می‌جوید

بهل تا عقل می‌گوید زهی سودای بی‌حاصل

عجایب نقش‌ها بینی خلاف رومی و چینی

اگر با دوست بنشینی ز دنیا و آخرت غافل

در این معنی سخن باید که جز سعدی نیاراید

که هرچ از جان برون آید نشیند لاجرم بر دل

 

غزل عاشقانه،امیر خسرو

گزیدهٔ غزل ۴۰۱

 

امیرخسرو دهلوی » گزیده اشعار » غزلیات

 

دل ز تن بردی و در جانی هنوز

دردها دادی و درمانی هنوز

آشکارا سینه‌ام بشکافتی

همچنان در سینه پنهانی هنوز

ملک دل کردی خراب از تیغ ناز

واندرین ویرانه سلطانی هنوز

هر دو عالم، قیمت خود گفته‌ای

نرخ بالا کن که ارزانی هنوز

جان ز بند کالبد آزاد گشت

دل به گیسوی تو زندانی هنوز

پیری و شاهدپرستی هم خوشست!

خسروا تا کی پریشانی هنوز؟

 

غزل شمارهٔ ۲۷

 

خاقانی » دیوان اشعار » غزلیات

 

در این عهد از وفا بویی نمانده است

به عالم آشنارویی نمانده است

جهان دست جفا بگشاد آوخ

وفا را زور بازویی نمانده است

چه آتش سوخت بستان وفا را

که از خشک و ترش بویی نمانده است

فلک جائی به موی آویخت جانم

کز آنجا تا اجل مویی نمانده است

به که نالم که اندر نسل آدم

بدیدم آدمی خویی نمانده است

نظر بردار خاقانی ز دونان

جگر میخور که دلجویی نمانده است

 

فراق یار که پیش تو کاه برگی نیست بیا و بر دل من بین که کوه الوند است

غزل ۶۷

 

سعدی » دیوان اشعار » غزلیات

 

فریاد من از فراق یارست

و افغان من از غم نگارست

بی روی چو ماه آن نگارین

رخساره من به خون نگارست

خون جگرم ز فرقت او

از دیده روانه در کنارست

درد دل من ز حد گذشتست

جانم ز فراق بی‌قرارست

کس را ز غم من آگهی نیست

آوخ که جهان نه پایدارست

از دست زمانه در عذابم

زان جان و دلم همی فگارست

سعدی چه کنی شکایت از دوست

چون شادی و غم نه برقرارست

 

غزل شمارهٔ ۷

 

سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات

 

نظری نیست، به حال منت ای ماه، چرا؟

سایه برداشت ز من مهر تو ناگاه چرا؟

روشن است این که مرا، آینه عمر، تویی

در تو آهم نکند، هیچ اثر، آه چرا؟

گر منم دور ز روی تو، دل من با توست

نیستی هیچ، ز حال دلم آگاه چرا؟

برگرفتی ز سر من، همگی سایه مهر

سرو نورسته من، «انبتک الله» چرا؟

دل در آن چاه ز نخ مرد و به مویی کارش

بر نمی‌آوری، ای یوسف از آن چاه چرا؟

نیک‌خواه توام و روی تو، دلخواه من است

می‌رود عمر عزیزم، نه به دلخواه چرا؟

پادشاه منی و من، ز گدایان توام

از گدایان، خبری نیستت ای ماه چرا؟

در ازل، خواند به خود حضرت تو سلمان را

«حاش لله» که بود، رانده درگاه چرا؟

 

بی ذوق ها نخوانند...!

                 

حکایت شیخ سمعان عطار » منطق‌الطیر » جواب هدهد 

شیخ سمعان پیرعهد خویش بود
در کمال از هرچ گویم بیش بود
شیخ بود او در حرم پنجاه سال
با مرید چارصد صاحب کمال

ادامه نوشته

حکایت شمارهٔ ۱۲

 

سعدی » گلستان » باب پنجم در عشق و جوانی

 

 یکی را از علما پرسیدند که یکی با ماه روییست در خلوت نشسته و درها بسته و رقیبان خفته و نفس طالب و        شهوت غالب چنان که عرب گوید التّمرُ یانعٌ وَ الناطورُ غیرُ مانع(خرما رسیده است و نگهبان مانع نمیشود) هیچ باشد که به قوت پرهیزگاری ازو به سلامت بماند؟ گفت اگر از مه رویان به سلامت بماند از بدگویان نماند.

شاید پس کار خویشتن بنشستن

لیکن نتوان زبان مردم بستن

 

غزل عاشقانه،هلالی جغتایی

غزل شمارهٔ ۲۳

 

هلالی جغتایی » غزلیات

 

نهادی بر دلم فراق و سوختی جان را

به داغ و درد دوری چند سوزی دردمندان را؟

منه زین بیشتر چون لاله داغی بر دل خونین

که از دست تو آخر چاک خواهم زد گریبان را

شدم در جستجوی کعبهٔ وصلت، ندانستم

که همچو من بود سرگشته بسیارین بیابان را

اگر چشم خضر بر لعل جان‌بخش تو افتادی

به عمر خود نکردی یاد هرگز آب حیوان را

خوش آن باشد که در هنگام وصل او سپارم جان

معاذالله از آن ساعت که بینم روی هجران را

 

قصیده عرفانی،شاهکار سنایی

قصیدهٔ شمارهٔ ۷ - در مقام اهل توحید

 

سنایی » دیوان اشعار » قصاید 

مکن در جسم و جان منزل، که این دونست و آن والا

قدم زین هر دو بیرون نه نه آنجا باش و نه اینجا

بهرچ از راه دور افتی چه کفر آن حرف و چه ایمان

بهرچ از دوست وا مانی چه زشت آن نقش و چه زیبا

گواه رهرو آن باشد که سردش یابی از دوزخ

نشان عاشق آن باشد که خشکش بینی از دریا

نبود از خواری آدم که خالی گشت ازو جنت

نبود از عاجزی وامق که عذرا ماند ازو عذرا

سخن کز روی دین گویی چه عبرانی چه سریانی

مکان کز بهر حق جویی چه جابلقا چه جابلسا

ادامه نوشته

در نیابد حال پخته هیچ خام

 

اقبال لاهوری » ارمغان حجاز

 

چو رخت خویش بر بستم ازین خاک

همه گفتند با ما آشنا بود

ولیکن کس ندانست این مسافر

چه گفت و با که گفت و از کجا بود

 

غزل عاشقانه شیخ شیراز(4)

غزل ۵۰۹

 

سعدی » دیوان اشعار » غزلیات

 

من ندانستم از اول که تو بی مهر و وفایی

عهد نابستن از آن به که ببندی و نپایی

دوستان عیب کنندم که چرا دل به تو دادم

باید اول به تو گفتن که چنین خوب چرایی

ای که گفتی مرو اندر پی خوبان زمانه

ما کجاییم در این بحر تفکر تو کجایی

آن نه خالست و زنخدان و سر زلف پریشان

که دل اهل نظر برد که سرّی ست خدایی

پرده بردار که بیگانه خود این روی نبیند

تو بزرگی و در آیینه کوچک ننمایی

حلقه بر در نتوانم زدن از دست رقیبان

این توانم که بیایم به محلت به گدایی

عشق و درویشی و انگشت نمایی و ملامت

همه سهلست تحمل نکنم بار جدایی

روز صحرا و سماعست و لب جوی و تماشا

در همه شهر دلی نیست که دیگر بربایی

گفته بودم چو بیایی غم دل با تو بگویم

چه بگویم که غم از دل برود چون تو بیایی

شمع را باید از این خانه به دربردن و کشتن

تا به همسایه نگوید که تو در خانه مایی

سعدی آن نیست که هرگز ز کمندت بگریزد

که بدانست که دربند تو خوشتر که رهایی

خلق گویند برو دل به هوای دگری ده

نکنم خاصه در ایام اتابک دو هوایی

 

غزل عاشقانه شیخ شیراز(3)

غزل ۱۵۳

 

سعدی » دیوان اشعار » غزلیات

 

سر تسلیم نهادیم به حکم و رایت

تا چه اندیشه کند رای جهان آرایت

تو به هر جا که فرود آمدی و خیمه زدی

کس دیگر نتواند که بگیرد جایت

همچو مستسقی بر چشمه نوشین زلال

سیر نتوان شدن از دیدن مهرافزایت

روزگاریست که سودای تو در سر دارم

مگرم سر برود تا برود سودایت

قدر آن خاک ندارم که بر او می‌گذری

که به هر وقت همی بوسه دهد بر پایت

دوستان عیب کنندم که نبودی هشیار

تا فرورفت به گل پای جهان پیمایت

چشم در سر به چه کار آید و جان در تن شخص

گر تأمل نکند صورت جان آسایت

دیگری نیست که مهر تو در او شاید بست

هم در آیینه توان دید مگر همتایت

روز آنست که مردم ره صحرا گیرند

خیز تا سرو بماند خجل از بالایت

دوش در واقعه دیدم که نگارین می‌گفت

سعدیا گوش مکن بر سخن اعدایت

عاشق صادق دیدار من آن گه باشی

که به دنیا و به عقبی نبود پروایت

طالب آنست که از شیر نگرداند روی

یا نباید که به شمشیر بگردد رایت

 

غزل عاشقانه شیخ شیراز(2)

غزل ۲۷

 

سعدی » دیوان اشعار » غزلیات

 

ماه رویا روی خوب از من متاب

بی خطا کشتن چه می‌بینی صواب

دوش در خوابم در آغوش آمدی

وین نپندارم که بینم جز به خواب

از درون سوزناک و چشم تر

نیمه‌ای در آتشم نیمی در آب

هر که بازآید ز در پندارم اوست

تشنه مسکین آب پندارد سراب

ناوکش را جان درویشان هدف

ناخنش را خون مسکینان خضاب

او سخن می‌گوید و دل می‌برد

و او نمک می‌ریزد و مردم کباب

حیف باشد بر چنان تن پیرهن

ظلم باشد بر چنان صورت نقاب

خوی به دامان از بناگوشش بگیر

تا بگیرد جامه‌ات بوی گلاب

فتنه باشد شاهدی شمعی به دست

سرگران از خواب و سرمست از شراب

بامدادی تا به شب رویت مپوش

تا بپوشانی جمال آفتاب

سعدیا گر در برش خواهی چو چنگ

گوشمالت خورد باید چون رباب

 

مزن به پای که معلوم نیست نیت او...

غزل شمارهٔ ۴۰۵

 

حافظ » غزلیات

 

به جان پیر خرابات و حق صحبت او

که نیست در سر من جز هوای خدمت او

بهشت اگر چه نه جای گناهکاران است

بیار باده که مستظهرم به همت او

چراغ صاعقه آن سحاب روشن باد

که زد به خرمن ما آتش محبت او

بر آستانه میخانه گر سری بینی

مزن به پای که معلوم نیست نیت او

بیا که دوش به مستی سروش عالم غیب

نوید داد که عام است فیض رحمت او

مکن به چشم حقارت نگاه در من مست

که نیست معصیت و زهد بی مشیت او

نمی‌کند دل من میل زهد و توبه ولی

به نام خواجه بکوشیم و فر دولت او

مدام خرقه حافظ به باده در گرو است

مگر ز خاک خرابات بود فطرت او

 

به موج آویز و از ساحل بپرهیز!

 

اقبال لاهوری » ارمغان حجاز

 

نهنگی بچه ی خود را چه خوش گفت

به دین ما حرام آمد کرانه

به موج آویز و از ساحل بپرهیز

همه دریاست ما را آشیانه